Gdyby parki krajobrazowe miały swój odpowiednik w świecie kawiarni, Rudniański Park Krajobrazowy byłby tą małą, cichą kafejką przy bocznej uliczce – bez wielkiego szyldu, ale za to z kawą, o której nie da się zapomnieć. Nie robi wokół siebie szumu i nie trafia do listy najpopularniejszych atrakcji Małopolski. A mimo to warto dać mu szansę i poznać go bliżej. Sprawdźmy, co kryje najmniejszy park krajobrazowy w Małopolsce.
Rudniański Park Krajobrazowy – perła Małopolski pełna niespodzianek
Rudniański Park Krajobrazowy powstał w 1981 r. i rozciąga się w południowej części Garbu Tenczyńskiego, na pograniczu gmin Alwernia, Czernichów i Krzeszowice. Od centrum Krakowa dzieli go niespełna 30 kilometrów. Ponad połowę jego powierzchni zajmują lasy, jednak nie można spodziewać się tu jednolitego krajobrazu. Obok grądów i borów mieszanych znajdziemy łęgi olszowe, nasłonecznione murawy kserotermiczne, wapienne skałki i wilgotne jary.
Najcenniejsze fragmenty parku chronią dwa rezerwaty przyrody – Dolina Potoku Rudno i Kajasówka. Przez jego teren prowadzą trzy oznakowane szlaki PTTK, a dzięki licznym ścieżkom doskonale odnajdą się tu również rowerzyści. Wschodnią granicę wyznacza Wisła, zachęcająca do spływów kajakowych. Do tego zabytkowy klasztor, ruiny pałacu i jaskinia ukryta na zboczu wzgórza – wszystko to na niewielkim obszarze, który można odkryć nawet podczas jednego popołudnia.
Kajasówka – wzgórze, które pamięta jurajskie morze
Kajasówka to jedno z najciekawszych miejsc w Rudniańskim Parku Krajobrazowym. Ten długi na ok. 2 kilometry wapienny grzbiet powstał w wyniku dawnych ruchów tektonicznych i dziś oferuje jeden z najpiękniejszych widoków w okolicy. Z jego szczytu można zobaczyć m.in. wzgórza Garbu Tenczyńskiego, dolinę Wisły, Karpaty, a przy dobrej pogodzie nawet Tatry.
Historia Kajasówki sięga jednak znacznie dalej niż dzisiejszy krajobraz. Wapienie tworzące wzgórze powstały w czasach, gdy teren obecnej Małopolski pokrywało płytkie jurajskie morze. Do dziś można znaleźć tu skamieniałości dawnych organizmów morskich, m.in. gąbek i liliowców. Część wzgórza objęto ochroną jako rezerwat przyrody nieożywionej już w 1962 r. Na jego terenie znajduje się także niewielka Jaskinia Przegińska, licząca zaledwie kilkanaście metrów długości, ale z dwoma wejściami.
Dolina Potoku Rudno – najbardziej dziki zakątek parku
Dolina Potoku Rudno to krasowy jar wycięty przez niewielki potok w wapiennym podłożu, z płaskim, podmokłym dnem, starorzeczami i jednym z najlepiej zachowanych łęgów olszowych na całej Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. W cienistym i wilgotnym lesie rosną m.in.:
- pióropusznik strusi;
- skrzyp olbrzymi;
- kłokoczka południowa;
- przylaszczka pospolita;
- wawrzynek wilczełyko, który zakwita już pod koniec zimy.
Dolina jest również ostoją wielu gatunków zwierząt – dzików, bobrów, karczowników, saren, dzięciołów, rzekotek, ropuch i traszek. Największą przyrodniczą ciekawostką jest jednak kumak górski – gatunek występujący w Polsce głównie w Karpatach, który właśnie tutaj ma jedno z nielicznych nizinnych stanowisk w kraju.
Przez dolinę prowadzi czarny szlak z niewielkim mostkiem nad potokiem – krótki fragment trasy, który pozwala zobaczyć jeden z najbardziej naturalnych i najmniej zmienionych fragmentów Rudniańskiego Parku Krajobrazowego.
Klasztor w Alwerni – mały kawałek Toskanii w Małopolsce
Rudniański Park Krajobrazowy to jednak nie tylko wapienne skały, leśne doliny i przyrodnicze rezerwaty. To także miejsca, w których historia pozostawiła swój ślad. Początki Alwerni związane są z podróżą do Włoch – i to dosłownie. W XVII wieku Krzysztof Koryciński zachwycił się krajobrazami Toskanii i uznał, że jego ziemie między Krakowem a Oświęcimiem przypominają włoskie wzgórza. W 1625 r. ufundował klasztor bernardynów wzorowany na pustelni La Verna pod Florencją – miejscu, gdzie według tradycji św. Franciszek z Asyżu otrzymał stygmaty. Stąd wzięła się nazwa Alwernia.
Na wzgórzu do dziś stoi barokowy kościół Stygmatów św. Franciszka z charakterystyczną 55-metrową wieżą dobudowaną pod koniec XVIII wieku. W jego wnętrzu znajduje się m.in. obraz Ecce Homo, który według tradycji pochodzi z XV-wiecznego Konstantynopola i był celem pielgrzymek polskich królów, m.in. Jana III Sobieskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Klasztor otaczają mury i park, a samo miejsce zachowało spokojny, niemal pustelniczy charakter.
Pałac w Porębie Żegoty – historia zapisana w ruinach
Zaledwie kilka kilometrów od klasztoru stoją ruiny pałacu w Porębie Żegoty. Rokokowo-klasycystyczna rezydencja należała kolejno do Korycińskich, Szwarcenberg-Czernych i Szembeków. Spłonęła w 1945 r. i do dziś nie doczekała się odbudowy. Najbardziej malownicza jest część od strony dawnego parku dworskiego, gdzie zachowało się mauzoleum Szembeków z lat 20. XX wieku. W otoczeniu pałacu znajdują się także stawy i kamienna figura św. Jana Nepomucena.
Rowerem, kajakiem i na piechotę – jak zwiedzać Rudniański Park Krajobrazowy?
Rudniański Park Krajobrazowy jest niewielki i stosunkowo łatwy do zwiedzania, dlatego dobrze sprawdza się zarówno na spokojny spacer, jak i wycieczkę rowerową. Przez jego teren prowadzą trzy oznakowane szlaki PTTK, a najdłuższy z nich (niebieski) łączy najważniejsze miejsca przyrodnicze i historyczne.
Na rowerze można objechać dużą część parku w ciągu jednego popołudnia, zatrzymując się m.in. przy Kajasówce, Dolinie Potoku Rudno, klasztorze w Alwerni czy pałacu w Porębie Żegoty. Na piechotę warto podzielić zwiedzanie na kilka krótszych wycieczek, dzięki czemu można spokojnie poznać poszczególne zakątki parku.
Wschodnią granicę Rudniańskiego Parku Krajobrazowego wyznacza Wisła, która daje kolejną możliwość odkrywania okolicy. Spływ kajakowy na odcinku od Okleśnej do Łączan pozwala odkryć zalesione wzgórza zrębowe i dolinę rzeki z zupełnie innej perspektywy. Okolice Kamienia i Łączan są również ciekawym miejscem do obserwacji ptaków.
Stare Sady Kopytówka — odpoczynek w pobliżu Rudniańskiego Parku Krajobrazowego
Rudniański Park Krajobrazowy znajduje się zaledwie kilkanaście minut jazdy od Starych Sadów Kopytówka. Możesz więc zacząć dzień od relaksu na tarasie, a następnie wyruszyć na szlak wśród wapiennych skał, lasów i dolin. Kajasówka, Dolina Potoku Rudno, klasztor w Alwerni czy pałac w Porębie Żegoty są na tyle blisko, że bez problemu można zobaczyć je jednego dnia lub rozłożyć na kilka spokojniejszych wycieczek.
Po powrocie czeka na Ciebie odpoczynek w jednym z naszych drewnianych domków całorocznych. Każdy z nich oferuje prywatną przestrzeń z tarasem, w pełni wyposażoną kuchnią i wygodnymi sypialniami. Po aktywnym dniu spędzonym na szlaku można zrelaksować się również w Leśnym SPA z sauną i jacuzzi. Na specjalne życzenie przygotowujemy także kosze śniadaniowe, dzięki którym poranek można rozpocząć bez pośpiechu — z kawą na tarasie i widokiem na okoliczną zieleń.
Rudniański Park Krajobrazowy najlepiej odkrywać bez pośpiechu. Jeśli chcesz spędzić kilka dni wśród lasów, skał i małopolskich wzgórz – sprawdź wolne terminy w Starych Sadach Kopytówka i zarezerwuj swój domek bezpośrednio na naszej stronie. Masz pytania lub planujesz coś specjalnego podczas pobytu? Zadzwoń: +48 572 883 188 lub napisz: kontakt@staresadykopytowka.pl.
